Tinh Hoa Bắc Bộ và văn hóa làng quê

Văn hóa Bắc Bộ vốn hiện diện trong những điều rất đỗi quen thuộc: một mái đình, sân làng, bến nước, người nông dân, những ngày hội, tiếng hát, điệu múa hay những sinh hoạt cộng đồng đã tồn tại qua nhiều thế hệ.

Nhưng nếu chỉ nhìn những hình ảnh ấy qua sách ảnh, tư liệu hay những chuyến tham quan, chúng ta mới chỉ đang nhìn vào văn hóa. Khi những hình ảnh đó được đưa lên sân khấu, kết hợp với con người, âm nhạc, ánh sáng, mặt nước và chuyển động, văn hóa có thể trở thành một trải nghiệm hoàn toàn khác.

Đó cũng là cách Tinh Hoa Bắc Bộ tiếp cận văn hóa Bắc Bộ. Chương trình không chỉ kể một câu chuyện cụ thể, mà lấy đời sống, con người và không gian văn hóa Bắc Bộ làm chất liệu để tạo nên một thế giới sân khấu quy mô lớn.

Tinh Hoa Bắc Bộ không chỉ kể chuyện, mà tái hiện không gian văn hóa

Thay vì tập trung vào một nhân vật lịch sử hoặc kể lại một sự kiện theo trình tự thời gian, chương trình khai thác nhiều lớp đời sống của vùng đồng bằng Bắc Bộ: từ cảnh quan làng quê, công việc của người dân, sinh hoạt cộng đồng cho đến lễ hội, tín ngưỡng và những hình ảnh gắn với tuổi thơ.

Nhờ đó, khán giả không chỉ theo dõi một câu chuyện trên sân khấu mà còn có thể nhận ra những hình ảnh từng rất gần gũi trong đời sống văn hóa Việt Nam.

Du khách chụp ảnh check-in trước cổng vào Tinh Hoa Bắc Bộ.

Một người nông dân đang làm việc, những nhóm người cùng xuất hiện trong một sinh hoạt cộng đồng, không khí lễ hội, hình ảnh đình chùa hay những chuyển động của trẻ em... đều có thể trở thành một phần của bức tranh lớn. Và tất cả được đặt cạnh nhau để tạo thành một không gian văn hóa có con người, có cảnh quan, có âm thanh và có sự chuyển động.

Chính cách tiếp cận này khiến Tinh Hoa Bắc Bộ không giống một bài giới thiệu về văn hóa Bắc Bộ được chuyển thành sân khấu. Văn hóa ở đây được đưa vào trong chính cách kể chuyện, cách tổ chức không gian và cách con người xuất hiện trên sân khấu.

Chất liệu văn hóa Bắc Bộ

Đời sống làng quê và hình ảnh người nông dân

Một trong những chất liệu dễ nhận thấy nhất là đời sống của người dân vùng quê Bắc Bộ. Trong ký ức văn hóa của vùng đồng bằng, làng quê không chỉ là nơi con người sinh sống mà còn là một cộng đồng được hình thành quanh những công việc, mùa vụ và sinh hoạt chung. Người dân cùng lao động, cùng vui chơi, cùng tham gia những ngày hội và cùng chia sẻ những biến chuyển trong cuộc sống.

Bởi vậy, hình ảnh người nông dân trong sân khấu Tinh Hoa Bắc Bộ không đơn thuần có chức năng minh họa cho một thời kỳ nông nghiệp. Họ đại diện cho một cách sống trong đó con người gắn chặt với đất đai, mùa màng và cộng đồng.

Du khách thích thú trải nghiệm đi xe bò trong công viên.

Khi những hình ảnh ấy được thể hiện bằng số lượng lớn diễn viên, kết hợp với chuyển động và không gian sân khấu rộng, một sinh hoạt vốn rất đời thường có thể trở thành một cảnh diễn có quy mô lớn.

Đây cũng là một trong những điểm giúp khán giả cảm nhận được chất “Bắc Bộ” của chương trình mà không nhất thiết phải có kiến thức chuyên sâu về lịch sử hay văn hóa.

Lễ hội, đời sống tinh thần và những sinh hoạt cộng đồng

Nếu lao động tạo nên nhịp sống thường ngày thì lễ hội lại là lúc cộng đồng cùng bước ra khỏi nhịp sống ấy để gặp gỡ, vui chơi và thể hiện đời sống tinh thần.

Trong văn hóa làng quê Bắc Bộ, lễ hội thường gắn với không gian chung và sự tham gia của nhiều người. Âm thanh, chuyển động, trò vui và những hoạt động tập thể tạo nên một bầu không khí khác với đời sống thường nhật.

Tinh Hoa Bắc Bộ khai thác chính đặc điểm đó để tạo nên những cảnh diễn có sức lan tỏa về mặt thị giác.Người xem không chỉ nhận biết lễ hội qua một vài đạo cụ hay trang phục mà cảm nhận nó qua nhịp điệu, âm thanh và sự thay đổi của toàn bộ không gian.

Lễ hội trung thu vừa qua được tổ chức trong khuôn viên Tinh Hoa Bắc Bộ.

Đời sống tinh thần cũng được mở rộng qua những hình ảnh liên quan đến đình, chùa và tín ngưỡng. Đây là một phần quan trọng trong đời sống văn hóa của làng quê Bắc Bộ, nơi không gian cộng đồng và không gian tâm linh thường có mối liên hệ mật thiết.

Tuổi thơ và con người trong cộng đồng làng quê

Bên cạnh lao động, lễ hội và đời sống tinh thần, hình ảnh trẻ em cũng góp phần tạo nên một lớp cảm xúc khác cho bức tranh Bắc Bộ. Nếu những cảnh lao động gợi về nhịp sống và sự trưởng thành, thì hình ảnh trẻ em lại gợi đến sự hồn nhiên, vui chơi và những ký ức rất đời thường.

Điều này cũng cho thấy văn hóa không chỉ nằm trong những công trình cổ, nghi lễ hay phong tục. Văn hóa còn được hình thành từ những gì con người trải qua trong cuộc sống hàng ngày. Từ trẻ em, người nông dân cho đến những nhóm người cùng xuất hiện trong các cảnh diễn, Tinh Hoa Bắc Bộ nhiều lần đưa khán giả trở lại với một đặc điểm quan trọng của văn hóa làng xã: con người không tồn tại tách biệt mà luôn có sự kết nối với cộng đồng.

Vì sao cách kể bằng sân khấu giúp văn hóa Bắc Bộ dễ cảm nhận hơn?

Có một khoảng cách nhất định giữa việc đọc về một nét văn hóa và việc trực tiếp nhìn thấy nó được tái hiện. Khi đọc, chúng ta tiếp nhận thông tin bằng ngôn ngữ. Khi xem một chương trình sân khấu, thông tin có thể đến cùng lúc qua hình ảnh, âm thanh, chuyển động và cảm xúc.

Thưởng thức show diễn Tinh Hoa Bắc Bộ luôn mang lại cảm giác thích thú cho các du khách.

Không chỉ nhìn mà còn cảm nhận

Một cảnh lễ hội không cần phải giải thích dài dòng về ý nghĩa của cộng đồng. Chỉ riêng hình ảnh nhiều người cùng xuất hiện, âm nhạc vang lên và không gian thay đổi cũng có thể tạo ra cảm giác về sự náo nhiệt, kết nối và niềm vui.

Tương tự, một không gian làng quê không chỉ được nhận biết bằng mái nhà hay cảnh vật. Nó còn được tạo nên bởi con người, hoạt động, âm thanh và nhịp sống diễn ra trong đó.

Đây chính là lợi thế của sân khấu khi kể về văn hóa: thay vì chỉ cung cấp thông tin, sân khấu tạo ra một tình huống để khán giả cảm nhận thông tin đó.

Những điều quen thuộc trở nên sống động

Một mái đình, người nông dân, lễ hội hay hình ảnh trẻ em có thể không xa lạ với người Việt. Nhưng khi những hình ảnh đó xuất hiện cùng lúc trong một không gian rộng, với hàng trăm người biểu diễn và sự phối hợp của âm nhạc, ánh sáng, mặt nước và cảnh quan, cảm nhận của người xem sẽ khác.

Không gian phù hợp với mọi lứa tuổi, đặc biệt là các bạn nhỏ.

Đó cũng là sự đánh đổi thú vị của cách kể này: càng gần với những hình ảnh đời thường, chương trình càng cần một quy mô sân khấu đủ lớn để khiến những hình ảnh ấy không bị nhỏ bé trước mắt khán giả.